Voeg je koptekst hier toe
8 september 2026 · Een gesprek tussen Cornelis Peters, Ayurvedisch arts, Europa Ayurveda Centrum en hoogleraar voeding en farmacologie Renger Witkamp (WUR)
Wat is gezond eten? En kan één voedingsrichtlijn passen bij iedereen? Over die vragen ging het tijdens het Zweefcafé in Tivoli. Cornelis Peters keek ernaar vanuit de Ayurveda en Renger Witkamp vanuit de moderne voedingswetenschap. Ze begonnen vanuit verschillende uitgangspunten, maar waren het opvallend vaak eens.
De rode draad van de avond was dat gezondheid kennis vraagt van voeding en het lichaam, maar ook aandacht voor de persoon. Wie ben je, hoe leef je en wat is voor jou haalbaar?
Ayurveda is meer dan een voedingsleer
Cornelis legde uit dat Ayurveda een volledig traditioneel medisch systeem is, met een eigen mensbeeld, ziekteleer, kruidenkennis en behandelingen. Het vertrekt vanuit vijf elementen en drie dosha’s (Vata, Pitta en Kapha), die samen je constitutie beschrijven. Dat is een traditioneel verklaringsmodel en geen biomedische categorie. Het helpt je wel om bewuste keuzes te maken over voeding, dagritme en leefstijl.
Je constitutie is het klimaat, je huidige toestand het weer
Bezoekers vulden ter plekke een constitutietest in. Cornelis maakte daarbij een belangrijk onderscheid:
- Prakruti is je aangeboren constitutie. Je kunt het vergelijken met het klimaat: een herkenbaar en stabiel patroon.
- Vikruti is je huidige toestand. Die lijkt op het weer en verandert onder invloed van voeding, stress, leeftijd, seizoen en omstandigheden.
Een hoge score voor één dosha betekent dus niet vanzelf dat je uit balans bent. Daarom kijkt een consult verder dan een test: klachten hangen vaak samen met werk, relaties, stress en eetgewoonten. Het onderscheid doet denken aan genetica en epigenetica, oftewel aanleg tegenover de invloed van je omgeving. Die vergelijking maakt het begrijpelijk, maar de begrippen komen uit verschillende denkkaders en zijn niet hetzelfde.
Gezondheid beweegt mee
Een van de sterkste momenten van de avond ging over het idee dat gezondheid geen vaste toestand is. Wat vandaag goed voor je is, past over tien jaar misschien niet meer. Renger herkende hierin het concept Positieve Gezondheid: gezond zijn betekent ook dat je je kunt aanpassen aan veranderingen. Beide sprekers vonden dat gezondheid meer is dan goede labwaarden of de afwezigheid van klachten.
Onderwerp | Cornelis (Ayurveda) | Renger (voedingswetenschap) |
Fibermaxxing | Waarom neem je extra vezels, en verdraag je ze wel? | Vezels zijn belangrijk, maar maximaliseren kan doorschieten |
Detox | Kan zinvol zijn, mits passend en goed begeleid | Lever en nieren doen dit werk zelf |
Vasten | Vorm, duur en geschiktheid zijn bepalend | Kritisch over lang vasten als detox, milder over intermittent fasting |
Intuïtief eten | Luister naar je lichaam, binnen een vast dagritme | Honger wordt ook gestuurd door omgeving, cultuur en beloning |
Maaltijdritme | Warme hoofdmaaltijd rond het middaguur | Regelmaat en niet de hele dag door eten zijn zinvol |
Vezelrijk eten is gezond, maar meer is niet altijd beter. Voor commerciële detoxkuren ontbreekt overtuigend bewijs. De effecten van intermittent fasting hangen sterk af van wat en hoeveel je eet. De warme maaltijd rond het middaguur was in Nederland trouwens heel gewoon tot in de jaren zestig en zeventig. Dat we ’s avonds warm gingen eten, had vooral maatschappelijke en economische oorzaken.
Cornelis benadrukte dat je bij Panchakarma niet stopt met eten: voeding blijft juist onderdeel van de behandeling. Of Panchakarma het lichaam aantoonbaar van schadelijke stoffen ontdoet, moet nog verder klinisch worden onderzocht. Juist aan dat soort vragen wil het centrum bijdragen.
Plantaardig, lokaal en van het seizoen
Renger liet zien dat vegetariërs en veganisten in onderzoek vaak gezonder zijn, al spelen andere leefstijlfactoren daarbij mee. Let wel op ijzer en vitamine B12: wie veganistisch eet, heeft B12-suppletie echt nodig. Cornelis wees op de rol van cultuur en persoonlijke voorkeur, en vergeleek de Nederlandse en Indiase eetcultuur.
Volgens beide sprekers heb je geen exotische superfoods nodig, want gewone Nederlandse groenten en bessen zijn net zo waardevol. Ayurvedisch eten is ook niet hetzelfde als Indiaas eten. Lokale planten als berk, brandnetel en weegbree hebben er gewoon een plek in. Ayurveda beoordeelt voeding en kruiden op hun rasa (smaak), virya (verwarmende of verkoelende werking) en vipaka (het effect na de vertering). Dat is een traditioneel classificatiesysteem. Of de beschreven werking klinisch klopt, bijvoorbeeld dat voorjaarskruiden het lichaam reinigen, moet per kruid worden onderzocht.
Voeding in elke levensfase
Vrouwen maken verschillende fasen door: menstruatie, zwangerschap, de periode na de bevalling en de overgang. Ayurveda past voeding, rust en behandeling daarop aan. Renger bevestigde dat voedingsbehoeften per levensfase verschillen, bijvoorbeeld voor ijzer, vitamine D en energie. Dat is goed onderbouwd. Of specifieke Ayurvedische behandelingen in die fasen werken, verdient eigen onderzoek.
Eten is meer dan voedingsstoffen
Eten heeft te maken met stemming, beloning, gewoonte en verbondenheid. Renger noemde de darm-hersenas: de communicatie in twee richtingen tussen je darmen en je zenuwstelsel. Dat sluit aan bij de Ayurvedische nadruk op de samenhang tussen lichaam en geest.
Ook suiker kwam ter sprake. In Ayurveda heeft de zoete smaak een belangrijke plek, en matiging is daarbij de sleutel. Renger maakte onderscheid tussen verslaving aan middelen en eetgedrag dat door beloning wordt gestuurd. Goed om te weten: je lichaam heeft geen toegevoegde suiker nodig, en honing of siroop is niet vanzelf gezonder.
De toekomst van ons eten
Renger verwacht dat technologie een grotere rol gaat spelen, bijvoorbeeld via medicijnen die de eetlust beïnvloeden. Cornelis stelde daar persoonlijke verantwoordelijkheid tegenover: wat we kopen, eten en belangrijk vinden, bepaalt mee hoe onze voedselcultuur eruitziet. Voedselkeuzes zijn biologisch, maar ook persoonlijk, maatschappelijk en ethisch.
Waar ze het over eens zijn, en waar niet
Ze waren het meer eens dan je zou verwachten. Gezondheid is meer dan niet ziek zijn, voeding moet passen bij de persoon, voedingshypes verdienen een kritische blik en een advies heeft alleen zin als je het kunt volhouden. Het verschil zat vooral in hoe ze dingen verklaren en onderbouwen. Ayurveda werkt met dosha’s en eigenschappen, de biomedische wetenschap met meetbare processen. Over detox en vasten dachten ze verschillend, en Renger was voorzichtiger over intuïtief eten dan Cornelis.
Vijf lessen van de avond
- Je bent meer dan een gemiddelde. Persoonlijke verschillen doen ertoe, naast algemene wetenschappelijke inzichten.
- Gezondheid is dynamisch. Je leven verandert, dus je advies ook.
- Gezond eten is geen wedstrijd. Meer vezels, strengere diëten of exotische superfoods zijn niet automatisch beter.
- Lichaam, gedrag en emoties hangen samen. Voeding, stress, slaap en spijsvertering beïnvloeden elkaar.
- Ayurveda en wetenschap kunnen elkaar kritisch ontmoeten. De gedeelde aandacht voor de mens vraagt wel om eerlijke toetsing.
Wat betekent dit voor het Europa Ayurveda Centrum?
De avond bevestigde waar wij voor staan: persoonsgerichte zorg die we willen toetsen. Ayurveda en biomedische wetenschap zijn niet hetzelfde, maar vanuit hun eigen kennistraditie stellen ze dezelfde vraag: hoe blijf je gezond, en hoe word je het weer? Daaruit volgen concrete onderzoeksvragen. Leveren adviezen die zijn afgestemd op je constitutie betere resultaten op dan algemene adviezen? En hoe meet je dat betrouwbaar?
In onze praktijk betekent dit vooral dat een advies pas iets oplevert als het past bij jouw dagelijks leven.
Herken je jezelf in dit verhaal? Misschien volg je al jaren goede voedingsadviezen en heb je toch het gevoel dat ze niet bij je passen. In een consult kijken we samen naar jouw constitutie, je spijsvertering en je leefsituatie, en vertalen we dat naar een advies dat je kunt volhouden.
