Na alle feestdagen is januari vaak een natuurlijk moment om weer stil te staan bij balans en gezondheid. De energie van januari voelt anders dan die van december. Waar december uitnodigt tot verstilling, gezelligheid en overvloed, vraagt januari om beweging, helderheid en een nieuwe start. Het is de maand waarin we ons weer richten op wat er te doen is, en waarin goede voornemens voorzichtig vorm beginnen te krijgen.
Voor veel mensen hoort daar ook de wens bij om weer wat lichter te worden, zich energieker te voelen en misschien een paar pondjes kwijt te raken. Het lijkt alsof de energie van januari vraagt om meer eenvoud, meer lichtheid en meer zorg voor het lichaam.
Tegelijkertijd bevinden we ons midden in de winter. Januari en februari zijn vaak koude maanden, en het lichaam heeft in deze periode juist behoefte aan bescherming, warmte en reserves. Vanuit biologisch en ayurvedisch perspectief is dat heel logisch: een beetje vet werkt isolerend en helpt het lichaam om zich tegen de kou te beschermen. Ook vraagt het lichaam in de winter om voldoende vetten en verwarmende voeding.
De Ayurveda hecht veel waarde aan dit natuurlijke ritme. Gezondheid ontstaat wanneer we met de seizoenen meebewegen, niet wanneer we ertegenin gaan. De kernvraag is dan ook:
hoe creëer je meer lichtheid en vitaliteit, zonder de robuustheid en warmte te verliezen die je lichaam in de winter nodig heeft?
Een belangrijk richtpunt
De basis ligt bij voeding met een lichte kwaliteit en een hoge voedingswaarde. Voeding die voedt, verwarmt én de spijsvertering ondersteunt.
Groenten als fundament
Groenten spelen hierin een centrale rol. Ze zijn licht verteerbaar en rijk aan vitaminen, mineralen, vezels en antioxidanten. Variatie is daarbij essentieel. Kies bijvoorbeeld afwisselend voor:
Groene bladgroenten zoals andijvie – werken reinigend en brengen beweging in het lichaam
De lookfamilie zoals prei – geeft scherpte en warmte en ondersteunt de spijsvertering
Koolsoorten zoals rode kool en spitskool – hebben een sterk ontstekingsremmende werking
Aardse groenten zoals pompoen, wortel, rode biet en zoete aardappel – voedend van aard en ondersteunend voor de lever
Bereidingswijze: warmte is sleutel
In de winter is het belangrijk om groenten te koken of te stomen en ze te combineren met verwarmende specerijen zoals komijnzaad of mosterdzaad. Zo krijgt de maaltijd een warme kwaliteit die het lichaam ondersteunt in plaats van afkoelt.
Granen: lichte energie
Granen leveren energie en versterken de spijsvertering. Kies bij voorkeur voor lichtere, voedzame granen en wissel regelmatig af. Mooie opties zijn:
Quinoa – bevat alle essentiële aminozuren en is rijk aan ijzer en antioxidanten
Gerst – rijk aan bètaglucanen, werkt vochtafvoerend en ondersteunt de darmwand
Boekweit – verwarmend en versterkend voor de spijsvertering
Amaranth – rijk aan ijzer, calcium en magnesium
Gierst – rijk aan B-vitaminen en magnesium
* Bij schildklierproblemen wordt gierst afgeraden vanwege de invloed van goitrogenen op de jodiumopname.
Flexitarisch als ondersteuning
Eén of twee plantaardige dagen per week kunnen het proces van gewichtsverlies ondersteunen. Op deze dagen zijn mungbonen en linzen mooie eiwitbronnen. Vooral mungbonen zijn binnen de Ayurveda geliefd omdat ze zowel reinigend als opbouwend werken.
Het gerecht kitchadi is hier een klassiek voorbeeld van: mungbonen, basmatirijst, specerijen en eventueel groenten vormen samen een licht verteerbare, voedende maaltijd.
Wanneer peulvruchten niet goed verdragen worden, kun je kiezen voor quinoa of amarant, die een volwaardig eiwitprofiel hebben en vaak lichter verteerbaar zijn. Ook tofu of tempeh kan dan een optie zijn.
Zuivel: met mate en bewust
Zuivel kan gewichtstoename bevorderen, maar hoeft niet volledig vermeden te worden. Yoghurt en kefir zijn waardevolle bronnen van probiotica. Kies bij voorkeur voor biologische zuivel en gebruik het met mate.
Het verdunnen van yoghurt met water, zoals bij lassi, maakt zuivel lichter verteerbaar. Afwisselen met plantaardige melk, zoals amandelmelk, is eveneens een fijne optie.
Kaas vraagt extra aandacht
Kaas is sterk geconcentreerd en zwaar van aard. Het kan de circulatie vertragen en de spijsvertering belasten. Kies daarom bij voorkeur voor lichtere soorten zoals cottage cheese, ricotta of verse geitenkaas, en vermijd oude, harde kazen. Houd de hoeveelheid beperkt.
Vetten: ondersteunend, niet overdadig
Vetten zijn in de winter belangrijk, maar de hoeveelheid en kwaliteit maken het verschil.
Om in te bakken en braden:
Kokosolie
Ghee
Extra vierge olijfolie (alleen op lage temperatuur en kort verhit)
Op brood:
Biologische roomboter, in kleine hoeveelheden
Voor salades en dressings:
Extra vierge olijfolie
Lijnzaadolie, perilla-olie, walnootolie of hennepzaadolie*
* Deze oliën niet verhitten vanwege oxidatie van omega-3 vetzuren.
Specerijen: het vuur van de spijsvertering
Specerijen vormen een rode draad binnen de Ayurveda. Ze versterken Agni, de spijsverteringskracht, en brengen warmte. Probeer in elke maaltijd één of meerdere specerijen te verwerken, zoals:
kardemom, kaneel, mosterdzaad, zwarte peper, komijnzaad, korianderzaad, venkelzaad en verse gember.
Wat liever vermijden
Koude dranken en rauwkostsalades koelen de spijsvertering te sterk af in deze periode. Hierdoor kan voeding onvolledig worden verteerd, wat juist gewichtstoename en klachten kan veroorzaken.
Tot slot
Door met deze adviezen aan de slag te gaan, ondersteun je je lichaam op een natuurlijke manier om meer lichtheid te ervaren, zonder de winterse behoefte aan warmte en voeding te negeren. Blijf daarbij goed luisteren naar je lichaam. Voel je je gevoed en energiek, dan ben je op de juiste weg. Ervaar je juist moeheid, opgeblazenheid, gasvorming of emotionele disbalans, dan vraagt je lichaam om bijsturing.
Vertering is hierin de sleutel: kan je lichaam werkelijk opnemen wat je eet?
Merk je dat gewichtsverlies niet lukt of dat je verteringsklachten houdt, dan nodigen we je van harte uit om contact met ons op te nemen. Samen kijken we wat er uit balans is en wat jouw lichaam nodig heeft om weer in zijn natuurlijke ritme te komen. Een Vedapulse-meting kan daarbij veel inzicht geven en richting bieden.
Gun jezelf deze winter niet alleen minder gewicht, maar vooral meer balans, warmte en vitaliteit. Je bent welkom.
Dit artikel is geschreven door Froukje van der Schaar
Ayurvedisch Voedingsconsulent
02-01-2026
