Januari voelt voor veel mensen als een scharnierpunt.
Een nieuw jaar, een lege agenda, goede voornemens. Gezonder eten, afvallen, meer discipline, minder toegeven. Alsof 1 januari een natuurlijke resetknop is.
Vanuit de Ayurveda bekijken we januari echter vanuit een geheel ander perspectief.
Niet als een maand van versnellen, maar juist van afstemmen.
Januari is geen begin, maar een voortzetting
In de Ayurveda valt januari in Śiśira, de late winterfase. Dit is het koudste en zwaarste deel van het jaar. De natuur staat stil, het licht is beperkt en het lichaam is gericht op behoud.
In deze periode is:
- de stofwisseling trager
- de spijsvertering gevoeliger
- het lichaam meer vatbaar voor vermoeidheid en zwaarte
Dat is geen probleem, maar een natuurlijke reactie op het seizoen.
Toch verwachten we in januari vaak het tegenovergestelde van ons lichaam:
meer actie, minder eten, strengere regels en snelle resultaten.
Waarom diëten in januari vaak niet werken
Veel mensen beginnen het jaar met een dieet of detox.
Maar juist in januari kan dat averechts werken.
Wanneer het lichaam koud en zwaar is, vraagt het om:
- warmte
- regelmaat
- voldoende voeding
- stabiliteit
Een streng dieet of plotselinge verandering kan leiden tot:
- een verzwakte spijsvertering
- meer cravings
- energiedips
- frustratie en schuldgevoel
Vanuit Ayurveda is afvallen geen kwestie van minder eten, maar van beter verteren. En vertering heeft in de winter vooral ondersteuning nodig.
Ritme als fundament van gezondheid
In plaats van een nieuw dieet, nodigt januari uit tot een nieuw ritme.
Ritme betekent:
- op vaste tijden eten
- warm ontbijten
- voldoende rustmomenten
- regelmatige slaaptijden
Dit lijkt eenvoudig, maar het effect is buitengewoon groot.
Regelmaat helpt het lichaam om opnieuw vertrouwen te krijgen in voorspelbaarheid. Dat ondersteunt niet alleen de spijsvertering, maar ook het zenuwstelsel en de hormonale balans.
In Ayurveda noemen we dit Dinacharya: het dagelijkse ritme als medicijn.
Warmte in voeding en leefstijl
In januari heeft het lichaam vooral behoefte aan warmte:
- warme maaltijden
- gekookte groenten
- kruidige, maar niet scherpe smaken
- voldoende vetten en oliën
Koude smoothies, rauwkost en lichte diëten passen beter bij de lente, niet bij de late winter.
Ook mentaal vraagt deze tijd om zachtheid. Minder moeten, minder vergelijken, minder druk. Januari is geen sprint, maar een voorbereiding.
Froukje heeft een mooi artikel geschreven met als titel “Gezond afvallen in januari.” als je het zware gevoel van december met iets teveel eten weer in balans wilt brengen.
Een stevige basis voor echte verandering
Wie in januari investeert in ritme, rust en regelmaat, legt een stevige basis voor het voorjaar. Wanneer de lente zich aandient en de energie vanzelf toeneemt, kan verandering veel natuurlijker plaatsvinden.
Gezondheid is geen project van wilskracht, maar een proces van meebewegen met de natuur.
Tot slot
Als je in januari merkt dat het niet lukt om “goed te beginnen”, dan is dat geen falen. Het is een signaal dat je lichaam iets anders vraagt dan je hoofd.
Januari vraagt geen nieuw dieet, maar een nieuw ritme.
En soms begint echte verandering met minder doen, niet met meer.
Voor wie hierin verdieping zoekt, kan een Winterbalans Check helpen om inzicht te krijgen in wat het lichaam op dit moment nodig heeft.
