De overgang is voor veel vrouwen een ingrijpende periode. Het lichaam verandert, het innerlijke ritme verschuift en klachten als opvliegers, slecht slapen, stemmingswisselingen, vermoeidheid, gewichtstoename en een gevoel van innerlijke onrust komen vaak voor. Steeds vaker wordt in deze fase gekozen voor hormonale ondersteuning, zoals hormoontherapie of bio-identieke hormonen, om deze klachten te verzachten.
Dat is begrijpelijk. Veel vrouwen staan midden in het leven, dragen grote verantwoordelijkheid, willen blijven functioneren en zoeken verlichting om het dagelijks leven vol te houden. Toch roept deze ontwikkeling een wezenlijke vraag op: zien we de overgang als een tekort dat aangevuld moet worden, of als een natuurlijke levensfase die om begeleiding en heroriëntatie vraagt?
Vanuit Ayurveda wordt deze vraag op een fundamenteel andere manier benaderd.
Waarom kiezen steeds meer vrouwen voor hormonen?
Binnen de westerse geneeskunde wordt de overgang vaak gezien als een periode van hormonale afname, met name van oestrogeen en progesteron. De klachten die ontstaan, worden veelal geïnterpreteerd als een direct gevolg van dit hormonale tekort. Hormoontherapie kan in dat geval verlichting geven, soms snel en duidelijk merkbaar.
Voor veel vrouwen voelt dit als een praktische en toegankelijke oplossing:
- sneller en dieper slapen
- minder opvliegers
- meer emotionele stabiliteit
- behoud van energie, focus en concentratie
Ayurveda erkent deze ervaring en het verlangen naar verlichting, maar plaatst deze benadering in een bredere context van lichamelijke, mentale en innerlijke ontwikkeling.
De Ayurvedische visie: de overgang is geen ziekte
Binnen Ayurveda wordt de overgang niet gezien als een aandoening, maar als een natuurlijke en onvermijdelijke levensfase die hoort bij ouder worden. Net zoals de puberteit en de vruchtbare jaren kent ook deze fase een eigen dynamiek, betekenis en wijsheid.
Volgens Ayurveda verandert in deze periode vooral de kwaliteit van energie, stabiliteit en bewustzijn in het lichaam. Waar in eerdere levensfasen groei, prestatie en voortplanting centraal stonden, verschuift de aandacht nu geleidelijk naar verfijning, inzicht en innerlijke rust.
Juist deze verschuiving – en daar staat het woord overgang ook letterlijk voor – markeert een belangrijk moment in het leven van een vrouw. Het is een fase waarin het fysieke lichaam wordt uitgenodigd om ondersteund te worden in de beweging van groei en ambitie naar vertraging, verdieping en innerlijke wijsheid. Dit proces heeft niet alleen een lichamelijke, maar ook een spirituele dimensie.
Klachten in de overgang worden in Ayurveda daarom niet gezien als iets wat “weg moet”, maar als signalen van het zoeken naar een nieuwe balans. Ze vertellen vaak iets over:
- langdurige overbelasting in eerdere levensjaren
- chronische stress en mentale druk
- een onregelmatig levensritme
- verstoorde spijsvertering en stofwisseling
- onvoldoende rust, herstel en zelfzorg
Met andere woorden: de overgang legt bloot wat vaak al langere tijd langzaam zichtbaar werd, maar nu niet langer genegeerd kan worden.
De rol van voeding, leefstijl en innerlijke rust
Ayurveda benadrukt dat de overgang geen fase is om “doorheen te vechten”, maar juist een uitnodiging om bewuster te gaan leven. Eenvoudige, warme en goed verteerbare voeding, regelmaat in maaltijden en slaap, voldoende rustmomenten en aandacht voor wat er innerlijk verandert, zijn geen luxe, maar essentiële voorwaarden voor balans.
Ook yoga, ademhaling, meditatie, kruiden en andere natuurlijke middelen kunnen ondersteunend zijn. Niet als vervanging van hormonen, maar als zachte begeleiding van het aanpassingsvermogen van het lichaam en het verdiepen van de verbinding tussen lichaam en geest.
Daarbij geldt altijd één belangrijk uitgangspunt: individualiteit. Geen enkele vrouw beleeft de overgang op dezelfde manier, en begeleiding vraagt maatwerk.
Ruimte voor beide benaderingen
Ayurveda sluit het gebruik van hormonen niet principieel uit. Wel nodigt zij uit tot bewustzijn en reflectie:
- Waarom kies je hiervoor?
- Wat probeert je lichaam je duidelijk te maken?
- Wordt ook de onderliggende balans ondersteund?
- Voed je jezelf niet alleen fysiek, maar ook innerlijk?
- Krijgt spiritualiteit ruimte in deze levensfase?
In sommige situaties kan hormonale ondersteuning tijdelijk helpend zijn, mits deze wordt gecombineerd met aandacht voor leefstijl, mindset, voeding en herstel. Zonder die basis bestaat het risico dat klachten zich op een andere manier blijven uiten.
De overgang als fase van heroriëntatie
Binnen Ayurveda wordt de overgang gezien als een poort naar een nieuwe levensfase. Een fase waarin de aandacht verschuift van zorgen voor anderen naar zorgen voor jezelf. Van voortdurend doen naar meer zijn. Van vasthouden naar loslaten.
Wanneer deze periode met begrip, begeleiding en bewustzijn wordt benaderd, kan zij niet alleen verlichting geven van klachten, maar ook leiden tot verdieping, helderheid en innerlijke kracht.
Misschien is de overgang geen probleem dat opgelost moet worden, maar een uitnodiging om opnieuw af te stemmen op wat jij als vrouw – met je lichaam én je spiritualiteit – werkelijk nodig hebt.
